سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
567
تاريخ ايران ( فارسى )
رويهمرفته فاتح درآمده و از اين جنگها بر اعتبار و اقتدارش افزوده است ، چه وقتى كه جنگ با روم دوباره شروع شده دستهاى از هونها براى جنگ با روم در قشون ايران بودهاند و اينها همان هياطله هستند كه اخيرا موجب خرابى و بدبختى اهالى مغرب زمين گرديده صدمه و آسيب زيادى بر آنها وارد كردهاند . قرداد بين ارمنستان و روم 352 ميلادى تقريبا : شاپور پس از شكست روميها هنگاميكه به سمت شمال شرقى مملكت خويش به منظور مطيع ساختن طوايف وحشى حركت ميكرد ارمنستان را تحت نفوذ خود تصور نموده و جزء مستملكات خود ميدانست ولى ارزاس پادشاه آنجا كه از عزيمت شاپور مطلع گرديد موقع را براى خلاصى از قيد تابعيّت ايران مناسب دانسته فورى بدربار قسطنطنيه سفير مخصوصى روانه كرد و تمناى عقد معاهده و مزاوجت با خاندان امپراطورى روم را نمود . كنستانتيوس مسئول پادشاه ارمنستانرا بحسن قبول پذيرفت و اولمپيا « 1 » دختر سردارى را براى آن پادشاه انتخاب نمود كه آن با كمال افتخار مورد قبول واقع شده و بانوى مشار اليها ملكهء ارمنستان گرديد سپس قراردادى بسته « 2 » شد و ارمنستان مجددا تحت نفوذ روم درآمد . جنك دوم با روم تا مرك كنستانتيوس 361 - 359 ميلادى موقعى كه شاپور با طوايف وحشى شرق ايران مشغول جنگ بود از مغرب به او خبر رسيد كه امپراطور روم ميل دارد متاركهء جنگ بين روم و ايران را تبديل به عهد صلح دائمى نمايد . البته اين خبر از افسران سرحدى دولت روم نشر كرد و همانها تمايل كنستانتيوس را براى صلح اشاعت داده بودند و اين سبب شد كه شاپور تصور كرد كه امپراطور شخصا در مقام تقاضاى صلح برآمده است و مؤيد اين نظر هم نامهاى است كه در آنموقع او به كنستانتيوس نوشته و آن تاكنون محفوظ مانده است . نامهء مزبور
--> ( 1 ) - Olympias ( 2 ) - بايد دانست كه تاريخ اين قرارداد و ازدواج مسلما نبايد پيش از 351 ميلادى باشد چه اولمپيا نامزد كانستين برادر امپراطور بود كه در 350 ميلادى درگذشت و چون وقوع اين امر در سالى بود كه شاپور به طرف مشرق حركت نموده بنظرم كه تاريخ صحيح آن سال 352 ميلادى بوده است ( مؤلف ) .